Każdy obiektyw ma (powinien mieć!) na sobie kilka nadrukowanych danych,
które go charakteryzują. Do takich informacji należy:
- model, czyli tak właściwie nazwa firmowa obiektywu,
- ogniskowa (stała lub zmienna) czyli popularnie
zwana długość obiektywu (wyrażona w mm),
- tzw. jasność obiektywu (jego światło), czyli
najmniejsza wartość przysłony (f),
- minimalna odległość ostrzenia (choć
nie zawsze),
- Głębia Ostrości (GO),
- numer seryjny.
Dla początkujących najważniejsze to ogniskowa
i światło obiektywu. Z zasady zapisywane
są w postaci ułamka, gdzie na pierwszym miejscu jest podana wartość
przysłony, a drugim długość w milimetrach. Taki przykładowy Helios44
ma jasność 2 przy 58mm (2/58).
Ogniskowa obiektywu
Normalną ogniskową nazywamy taką, która w przybliżeniu równa jest przekątnej
formatu kamery, czyli przekątnej błony (klatki) którą utrwalamy ujęcia.
Obiektyw o krótkiej ogniskowej ('krótki') jest takim, którego ogniskowa
jest mniejsza od przekątnej klatki na materiale światłoczułym. Dla odmiany
obiektyw 'długi' to taki, który ma ogniskową dłuższą niż ta przekątna.
Określenia 'krótki' oraz 'długi' są bardzo szeroko używane w terminologii
fotograficznej, ale trzeba pamiętać, że mówiąc o długości obiektywu
należy zaznaczyć dla jakiego formatu (materiału światłoczułego) jest
od 'długi/krótki'.
Jak wiadomo, popularna klisza (36mm szerokości) nie jest jedynym materiałem,
na którym utrwala się efekty fotografowania. Iistnieją inne, większe
formaty błon.
Tak więc, przy określaniu 'długości' naszego obiektywu pamiętajmy, aby
zaznaczyć, że jest on np. krótki dla 36mm (formatu małoobrazkowego).
Obiektyw długi dla formatu zdjęcia 24x36mm może być normalny dla formatu
obrazka 6x6cm lub 6x9cm. I odwrotnie, krótki, np. dla formatu 9x12cm
nazwiemy długim dla aparatu małoobrazkowego.
Prawdę mówiąc - ostatnimi czasy nieczęsto stosuje się powyższą zasadę,
gdyż na rynku, dla fotoamatorów przeznaczone są z reguły aparaty małoobrazkowe,
a nie pojawiają się wielko- lub średnioformatowe, co podyktowane jest
raczej małą dostępnością i mniej popularnej obróbce materiałów większych,
niż mały obrazek.
Format zdjęcia a ogniskowa
| Format zdjęcia |
Długość przekątnej |
Ogniskowa 'normalna' |
|
24 x 36 mm
|
4,3 cm
|
45-50-58 mm
|
|
6 x 6 cm
|
8,5 cm
|
7,5 cm lub 8,5 cm
|
|
6 x 9 cm
|
10,8 cm
|
10,5 cm
|
|
9 x 12 cm
|
15 cm
|
13,5-15 cm
|
Rodzaj obiektywu, a kąt obrazu
| Obiektyw |
Kąt obrazu |
| normalny (standardowy lub uniwersalny) |
40-60o |
| tzw. portretowy |
30-35o |
| szerokokątny |
65-140o |
| teleobiektyw (lub obiektyw długoogniskowy) |
10-30o |
do góry
Przysłona (otwór względny
obiektywu)
Jasność obiektywu, to minimalna wartość
przysłony tego obiektywu, czyli maksymalna średnica wejściowa dla promieni
świetlnych, zwana średnicą
Żrenicy wejściowej.
Przysłona składa się z kilku sierpowatych blaszek
nachodzących
na siebie w określony sposób. Kręcąc odpowiednim pierścieniem na tubusie
obiektywu regulujemy średnicę otworu, którym światło wpada do wnętrza
aparatu. Przysłona (diafragma) bywa też nazywana tęczówką - przez analogię
do ludzkiego oka.
Zauważono, że ilość światła wpadającego do aparatu ściśle zależy od
średnicy otworu względnego i ogniskowej danego obiektywu. Naukowcy postanowili,
jak to oni, zapisać to w jakiś matematyczny sposób. Tak oto powstała
zależność opisująca stosunek ogniskowej i maksymalnego otworu przysłony,
zwana również światłem obiektywu; wyraża się wzorem:
Jest to stosunek jedności do liczby będącej wynikiem dzielenia długości
ogniskowej danego obiektywu przez średnicę jego ˇrenicy wejściowej.
Krócej - stosunek średnicy wejściowej obiektywu do jego ogniskowej.
Przy, powiedzmy takich wartościach:
- ogniskowa: 100mm,
- śrenica wejściowa: 25mm,
jasność obiektywu wynosi 1:4. Oznacza to, że ogniskowa obiektywu jest
4x większa, niż średnica jego ˇrenicy wejściowej. Obecnie obiektywy
mają różne jasności, np. 1:4,5 1:3,5 1:2 1:1,5. Najczęściej na obudowach
obiektywów drukuje się tą informację w skrócie, razem z ogniskową obiektywu,
a wygląda to wtedy np. tak: 2/58 4,5/80 3,5/135, gdzie pierwsza cyfra
jest mianownikiem z pełnego ułamka jasności obiektywu, czyli odpowiednio:
1:2 1:4,5 1:3,5, a druga ogniskową obiektywu, odpowiednio: 58mm 80mm
135mm.
Im liczba w mianowniku ułamka jasności jest mniejsza, tym obiektyw
jest 'jaśniejszy', a co za tym idzie, można wykonywać nim zdjęcia w
trudniejszych warunkach oświetleniowych przy krótszych czasach naświetlania,
z zachowaniem poprawności ekspozycji, ale taki obiektyw jest odpowiednio
droższy...
do góry
Wartości przysłony
Po przyjrzeniu sie pierścieniowi obiektywu służącemu zmianie przysłony,
zaobserwować można wygrawerowany ciąg liczb odpowiadający niczemu innemu,
jak kolejnym wartościom otworów względnych (stosunków ogniskowej do
aktualnie ustawionej przysłony).
Ciąg może mieć postać taką:
| nowa skala |
1,4 - 2 - 2,8 - 4 - 5,6 - 8 - 11 -
16 - 22 - 32 |
| stara skala |
2,2 - 3,2 - 4,5 - 6,3 - 9 - 12,5 -
18 - 25 - 36 |
Obserwując listki przysłony pod światło, zauważyć można, że wraz ze
wzrostem liczby na pierścieniu przysłon otwór przysłony jest mniejszy.
Dlaczego mniejszemu
otworowi odpowiada większa liczba??
Z tego samego powodu, z którego 1/2 jest większa
od 1/16 - na pierścieniu nastaw są podane jedynie mianowniki!
Minimalna odległość
ostrzenia obiektywu
Jest to najmniejsza odległość na jaką możemy podejść do fotografowanego
obiektu i będziemy w stanie 'złapać' ostrość. Szczególnie przydaje się
w makrofotografii, czyli wykonywaniu zdjęc małych obiektów w odwzorowaniu
co najmniej 1:1.
Na obiektywie oprócz pierścienia i skali przysłon, jest skala odległości
(wyrażona w metrach lub stopach). Najmniejsza wartość z ciągu tych liczb
jest właśnie tą odległością.
Głębia Ostrości (GO)
Oprócz dwóch w/w skal jest i trzecia (na obiektywach stałoogniskowych)
zwana popularnie Skalą Głębii Ostrości. więcej
tu...